Μέρος δεύτερο - Μεταφύτευση


Υπόστρωμα για μεταφύτευση bonsai

  Όπως έχουμε αναφέρει προηγούμενα, κάθε δέντρο είναι διαφορετικό και για να μας δώσει το καθένα από αυτά το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα πρέπει να προσπαθήσουμε να προσαρμόσουμε τις συνθήκες ανάπτυξης, ώστε να ταιριάξουν καλύτερα με τις προσδοκίες που έχουμε από κάθε δέντρο.

  Η ριζόσφαιρα ( η ζώνη των ριζών) είναι ένας απίστευτα πολύπλοκος κόσμος με εύθραυστες ισορροπίες. Μέσα σε ένα bonsai ή training pot αναπτύσσεται ένα ολόκληρο οικοσύστημα και η επιστήμη μόλις έχει αρχίσει να ξετυλίγει τις πολύπλοκες σχέσεις αυτού του συναρπαστικού περιβάλλοντος. Επειδή τα bonsai μεγαλώνουν σε πολύ μικρές ποσότητες υποστρώματος είναι απολύτως βασικό το υπόστρωμα αυτό να είναι κορυφαίας ποιότητας. Ακόμη και ένα μόνο βασικό στοιχείο αν λείψει, το δέντρο μας θα αντιμετωπίσει προβλήματα.

B1

  Είναι απαραίτητο πριν από κάθε ανάλυση να αδειάσουμε το μυαλό μας από οτιδήποτε νομίζουμε ότι γνωρίζουμε σχετικά, ειδικά σε ό,τι αφορά γενικότερα την κηπουρική. Το υπόστρωμα σε ένα bonsai pot συμπεριφέρεται με έναν απολύτως διαφορετικό τρόπο από το χώμα ή το έδαφος σε ένα κήπο.

Ας δούμε λοιπόν περιληπτικά τις βασικές έννοιες.

 

Σημείωση: Στο τρίτο και τέταρτο μέρος που ακολουθούν το ζήτημα των υποστρωμάτων  bonsai θα αναλυθεί  πιο διεξοδικά.

 


Συστατικά υποστρώματος

  Αυτά μπορεί να προέρχονται από πολλές και ποικίλες πηγές, φυσικές και κατασκευασμένες από τον άνθρωπο, μερικά είναι οργανικά, όπως ο φλοιός κωνοφόρων, και άλλα αδρανή, όπως θρυμματισμένες πέτρες. Σχεδόν σε κάθε περίπτωση απαιτείται ένα μείγμα με περισσότερα από ένα συστατικά.

  Η βάση των μειγμάτων αυτών περιλαμβάνει:
•    Αδρανή υλικά με τη μορφή άμμου και χαλικιών
•    Άργιλο και χώματα σε διάφορες μορφές
•    Οργανική ύλη – Όταν η οργανική ύλη αποσυντίθεται πλήρως μέσα σε ένα υπόστρωμα σχηματίζει humus. Είναι ένα μαύρο κολλώδές υλικό που δεσμεύεται από τα ορυκτά σωματίδια και δίνει σε ένα καλό είδος χώματος το μαύρο χρώμα του. Το humus δεν είναι η τύρφη, ούτε το φυλλόχωμα ή ο φλοιός δέντρων. Είναι αυτό που απομένει όταν διάφορα τέτοια φυτικά συστατικά αποσυντίθενται πλήρως από μικροοργανισμούς του εδάφους.

 B2

Δομή του υποστρώματος

  Ως δομή εννοούμε την διάταξη των σωματιδίων μέσα στο υπόστρωμα. Προκειμένου να παρέχεται το κατάλληλο περιβάλλον για τις ρίζες στην καλλιέργεια δέντρων, το υπόστρωμα πρέπει να είναι δομημένο με τρόπο που να επιτρέπει την ανταλλαγή αερίων και παράλληλα να κατακρατεί επαρκή αποθέματα νερού και θρεπτικών ουσιών. Τα ιδανικό υπόστρωμα χρειάζεται να έχει υψηλό ποσοστό διείσδυσης του νερού με πολύ καλή αποστράγγιση και ένα αλληλοσυνδεόμενο δίκτυο κενών χώρων που θα επιτρέπει στις ρίζες κατά τον αποικισμό τους να βρίσκουν εύκολα νερό, οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες.  

 

Δομική ακεραιότητα υποστρώματος
 
  Αυτή η παράμετρος υποστρώματος είναι πολύ πιο σημαντική για την καλλιέργεια bonsai από ό,τι στα υπόλοιπα είδη καλλιεργειών.  Τα bonsai χρειάζονται συχνό πότισμα και αυτό, σε συνδυασμό με τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας και το είδος των συστατικών υποστρώμα¬τος που χρησιμοποιούμε, μπορεί να καταστρέψει την δομή των σωματιδίων που αποτελούν το υπόστρωμα, προκαλώντας πολύ μεγάλα προβλήματα.

 B3


Εδαφικές σταθερές νερού

Κατακράτηση νερού
 Αυτό το ζήτημα είναι αρκετά περίπλοκο. Χρειάζονται περίπου 500 λίτρα νερό για να παρα¬χθεί 1 κιλό φυτικής ανάπτυξης. Προφανώς λοιπόν τα φυτά χρειάζονται μια συνεχή και σταθερή παροχή νερού και υγρασίας, η οποία απορροφάται από τις ρίζες και μέρος της αποδίδεται ξανά στο περιβάλλον μέσω της λειτουργίας της διαπνοής από τα φύλλα.  

Διαθέσιμο νερό
  Αυτός ο όρος αναφέρεται στην ποσότητα του νερού που το φυτό μπορεί πραγματικά να χρησιμοποιήσει. Οι ρίζες είναι ικανές να αφαιρέσουν νερό από το υπόστρωμα σε πιέσεις μέχρι 15 ατμόσφαιρες.

Σημείο μόνιμου μαρασμού
  Ένας όρος που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε το σημείο εκείνο κατά το οποίο το υπόστρωμα δεν έχει την ποσότητα υγρασίας που θα μπορούσε το φυτό να απορροφήσει. Τα σωματίδια – συστατικά του υποστρώματος κρατούν τόσο δυνατά το νερό, που δεν είναι δυνατόν να απορροφηθεί, αφού πρέπει να ασκήσουν υποπίεση μεγαλύτερη από 15 ατμόσφαιρες. Είναι το ποσοστό του νερού που υπάρχει στο έδαφος όταν τα φυτά μαραίνονται οριστικά.

Υδατοχωρητικότητα
  Είναι η μέγιστη ποσότητα νερού που μπορεί να χωρέσει ένα έδαφος, όταν αποκλείεται η στράγγιση. Όλοι οι πόροι του εδάφους γεμίζουν με νερό και το έδαφος θεωρείται  κορεσμένο με νερό.

Υδατοϊκανότητα
  Είναι η ποσότητα του νερού που από την κατάσταση κορεσμού παραμένει στο έδαφος μετά από αποστράγγιση. Είναι το νερό που μπορεί να συγκρατήσει το έδαφος και να το διαθέσει για τα φυτά.

Τριχοειδής  ανύψωση
  Η τριχοειδής ανυψωτική δράση του νερού ή τριχοειδές φαινόμενο είναι ένα φαινόμενο όπου το υγρό ανεβαίνει αυθόρμητα σε έναν στενό χώρο, όπως είναι ένας λεπτός σωλήνας ή διάφορα πορώδη υλικά. Όσο λεπτότερα είναι αυτά τα τριχοειδή αγγεία (σωλήνες) μέσα σε ένα υλικό, τόσο υψηλότερα  το  νερό θα ανεβεί σε αυτά λόγω της επίδρασης  του φαινομένου. Σε συγκεκριμένες συνθήκες η τριχοειδής δράση υπερνικά τη βαρύτητα και το νερό, αντί να πηγαίνει προς τα κάτω, ανεβαίνει. Ως αποτέλεσμα, η αποστράγγιση του εδάφους μας θα σταματήσει εντελώς.


 

Περιεκτικότητα θρεπτικών συστατικών υποστρώματος
 
  Επειδή τα bonsai στερούνται της υποστήριξης ενός φυσικού οικοσυστήματος, όπως για παράδειγμα συμβαίνει σε ένα δάσος, εξαρτώνται αποκλειστικά από τους καλλιεργητές τους για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες τους.  Ακόμα και ένα πολύ πλούσιο σε θρεπτικές ουσίες υπόστρωμα θα εξαντληθεί από ένα υγιές δέντρο bonsai σε λίγες μόλις εβδομάδες. Τα περισσότερα μάλιστα συστατικά υποστρωμάτων που χρησιμοποιούμε σε μείγματα για bonsai δεν περιέχουν καθόλου τέτοιες ουσίες. Άρα θα πρέπει να διαλέξουμε υλικά τα οποία θα μπορούν να δεσμεύουν τις θρεπτικές ουσίες που προσθέτουμε με την τακτική λίπανση για να μπορεί το δέντρο να τις παίρνει όταν τις χρειάζεται.

 Μέταλλα όπως ο σίδηρος και το μαγνήσιο είναι σε ατομικό επίπεδο θετικά φορτισμένα κατιόντα. Για να κρατήσουμε αυτά τα απαραίτητα για τα δέντρα μας στοιχεία μέσα στο υπόστρωμα που χρησιμοποιούμε,  χρειαζόμαστε ένα συστατικό με αρνητική φόρτιση για να μπορεί να τα έλκει. Αυτό το συστατικό  θα κρατήσει τα μεταλλικά στοιχεία που περιέχονται στα λιπάσματα  σαν μαγνήτης και θα αποτρέψει την έκπλυση τους από το υπόστρωμα όταν ποτίζουμε. Τα δέντρα στη συνέχεια θα χρησιμοποιήσουν αυτά τα μεταλλικά στοιχεία όταν είναι απαραίτητο. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως Ικανότητα Ανταλλαγής Κατιόντων – Ι.Α.Κ ή Εναλλακτική Ικανότητα Κατιόντων (Cation Exchange Capacity – C.E.C.) του εδάφους . Όσο πιο υψηλή η τιμή της, τόσο πιο υγιές θα είναι ένα δέντρο.

  Η άργιλος για παράδειγμα έχει πολύ υψηλή τέτοια ικανότητα, γιατί οι μικροσκοπικοί της κόκκοι είναι αρνητικά φορτισμένοι.  Διάφορα αδρανή υλικά ειδικά εκείνα που προέρχονται από πυριγενή πετρώματα, όπως άμμος, χαλίκια και πυριτόλιθοι, έχουν σχεδόν μηδενική ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων. Φυτικές ύλες, όπως η τύρφη, επίσης έχουν μικρή περιεκτικότητα σε θρεπτικές ουσίες οι ίδιες, αλλά μόλις οι μικροοργανισμοί του εδάφους τις διασπάσουν σε humus αποκτούν πολύ υψηλή Ι.Α.Κ..

 B4

Πρακτικοί παράγοντες για την επιλογή υποστρώματος
  Έχοντας φτάσει ως εδώ, το μόνο που γίνεται ξεκάθαρο είναι ότι η επιλογή υποστρώματος είναι κάτι πολύ συγκεχυμένο και επίσης θα πρέπει να περιλαμβάνει και αρκετούς συμβιβα-σμούς.
  Πριν βιαστούμε να αγοράσουμε οτιδήποτε, ας αναλογιστούμε πρώτα το πρακτικό μέρος της φροντίδας των δέντρων μας. Δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να διαλέξει κάποιος ένα υπόστρωμα με υπερβολική αποστράγγιση, εάν δεν είναι διατεθειμένος να ποτίζει αρκετά συχνά, γιατί το δέντρο θα υποφέρει. Αντίθετα, κάποιος που του αρέσει να ποτίζει συχνά τα δέντρα του και έχει βέβαια τον απαραίτητο χρόνο γι’ αυτό, δεν θα πρέπει να διαλέξει ένα υπόστρωμα που αποτελείται από λεπτόκοκκο έδαφος, γιατί και σε αυτή την περίπτωση το δέντρο θα υποφέρει.
  Εάν έχει κάποιος δέντρα που αγαπούν την υγρασία, όπως τα σφενδάμια, και είναι τοποθετημένα κήπο ανοιχτό σε συχνούς ανέμους και αρκετό ηλιακό φώς, τότε πρέπει το υπόστρωμα τους να δείχνει καλή κατακράτηση υγρασίας, σε αντίθεση με δέντρα που βρίσκονται σε σημεία προστατευμένα από ανέμους και ήλιο. Αν πάντως είμαστε ευχαριστημένοι από τον ρυθμό ανάπτυξης και τη συχνότητα ποτίσματος, η απάντηση βρίσκεται στην χρησιμοποίηση ενός παρόμοιου μείγματος.

 

Το γενικό συμπέρασμα

  Όσο πιο γρήγορα αναπτύσσεται ένα είδος, τόσο περισσότερη υγρασία και θρεπτικά συστα¬τικά χρειάζεται, επομένως και πιο λεπτόκοκκα συστατικά υποστρώματος μαζί με κάποιας μορφής άργιλο. Οι κινέζικες φτελιές, για παράδειγμα, μπορούν να μεγαλώσουν μέσα σε σκόνη acadama (άργιλος), κάτι που θα προκαλούσε σάπισμα ριζών σε ένα γιουνίπερο. Τα περισσότερα φυλλοβόλα μπορούν να συμβιώσουν με ένα σχετικά συμπαγές υπόστρωμα με μεγάλο ποσοστό οργανικών υλικών, ενώ τα κωνοφόρα μάλλον προτιμούν υποστρώματα με  μεγάλη αεροϊκανότητα (Air Filled Porosity - AFP) και δεν έχουν πρόβλημα με ένα υπόστρωμα με μικρή Ι.Α.Κ..

  Τα βαθύτερα δοχεία επιτρέπουν στα δέντρα να τα πάνε καλά σε υποστρώματα με λεπτότερα υλικά, ενώ τα ρηχά pots αποτελούν πρόκληση επειδή χρειάζονται  καλή αποστράγγιση, αλλά ταυτόχρονα στεγνώνουν πιο γρήγορα. Επίσης τα bonsai που δεν χρειάζονται συχνή μεταφύτευση  απαιτούν υπόστρωμα που να αποτελείται από σκληρότερα σωματίδια για μακροημέρευση.

 

Είδη συστατικών για μείγματα υποστρωμάτων

  Τα καλής ποιότητας υλικά για bonsai κοστίζουν αρκετά. Διάφορα προϊόντα που έχουν τις κατάλληλες ιδιότητες για καλλιέργεια bonsai είναι σπάνια, κάποιες φορές ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις, έχουν συγκεκριμένες κοκκομετρίες και όλα αυτά προσθέτουν στην τελική τιμή. Όμως αν  υπολογίσει κανείς πόσο κοστίζει ένα καλό δέντρο bonsai, τότε το κόστος ενός ποιοτικού υποστρώματος φαντάζει χαμηλό.

  Τα πιο δημοφιλή υλικά που χρησιμοποιούν οι καλλιεργητές bonsai ανά τον κόσμο περιλαμβάνουν:


•    Akadama, Ελαφρόπετρα και λάβα
•    Φλοιό πεύκου
•    Σπασμένα πετρώματα σε μορφή χαλικιών κάθε είδους (όχι όμως θαλασσινής προέλευσης). Προϊόντα διογκωμένης αργίλου
•    Προϊόντα τύρφης, ιδιαίτερα αυτής με την ινώδη μορφή

 B5

Πρόσθετα εδάφους για δέντρα bonsai

  Υπάρχουν πάρα πολλά πρόσθετα εδάφους διαθέσιμα για χρήση στην κηπουρική. Στα bonsai  χρησιμοποιούμε σε μεγάλο ποσοστό ως μέρη υποστρώματος αδρανή και ανόργανα προϊόντα, όπως akadama, ελαφρόπετρα και θρυμματισμένα πετρώματα. Στην περίπτωση αυτή, τα  πρόσθετα εδάφους μπορεί να είναι πολύ ευεργετικά.

  Γενικά τα πρόσθετα εδάφους είναι χουμικά προϊόντα ή προϊόντα μυκόριζας. Το χουμικό οξύ που περιέχεται στα χουμικά προϊόντα είναι φυσικός βιοδιεγέρτης ριζών που συμβάλει στην χημική και φυσική ποιότητα κάθε είδους υποστρώματος  και περιέχει χημικά σύμπλοκα με αρνητικά φορτισμένα ιόντα. Αυτό διευκολύνει την πρόσληψη των θρεπτικών ουσιών από τις ρίζες του δέντρου και αποτρέπει την διαφυγή τους μέσω των ποτισμάτων. Επίσης έχει θετική επίδραση στην βιοδιαθεσιμότητα των θρεπτικών συστατικών.

  Η ευεργετική επίδραση προϊόντων μυκόριζας στα δέντρα οφείλεται στην καλύτερη θρέψη του φυτού, κυρίως με θρεπτικά στοιχεία που παρουσιάζουν τη μικρότερη κινητικότητα στο έδαφος, όπως  φώσφορο, ψευδάργυρο, χαλκό αλλά και κάλιο, μαγνήσιο, και άζωτο.  Επίσης βοηθά το φυτό να αποκτήσει ανθεκτικότητα σε υψηλά ποσοστά  ασβεστίου του εδάφους. Επιπλέον, ο συμβιωτικός μύκητας της μυκόριζας συνθέτει ουσίες που εμποδίζουν την ανάπτυξη  φυτοπαθογόνων μικροοργανισμών του εδάφους, ενώ ευνοεί την ανθεκτικότητα των φυτών στις ασθένειες.


Πρόσφατα μεταφυτευμένα δέντρα και λίπανση

   Ίσως λόγω κακής ονοματολογίας, αλλά και κακώς εννοούμενων επιστημονικών όρων, αρκετοί άνθρωποι, ανάμεσα τους και καλλιεργητές bonsai έχουν την εντύπωση ότι τα λιπάσματα αποτελούν τροφή για τα δέντρα ή τα φυτά γενικότερα. Εξ αιτίας αυτού επικρατεί μια αντίληψη ότι, αν ένα φυτό παρουσιάζει προβλήματα ή υπόκειται σε κάποιου είδους stress, δίνοντας του ένα “καλό λίπασμα”  το βοηθάμε να ανακάμψει. Κάνουμε όμως ακριβώς το αντίθετο, τους προκαλούμε περισσότερο stress. Τα φυτά δεν καταναλώνουν έτοιμες τροφές που κάποιος τους προσφέρει μέσω κάποιου λιπάσματος (και αυτό έχει λυθεί σε καθαρά επιστημονικό επίπεδο εδώ και καιρό),  αλλά παρασκευάζουν μόνα τους την τροφή που χρειάζονται για την ανάπτυξη τους από χημικά στοιχεία, νερό και ηλιακό φώς. Αυτό εξηγεί γιατί αποτελούν το θεμέλιο της τροφικής αλυσίδας.

  Η μόνη χρονική στιγμή που λιπαίνουμε ένα δέντρο bonsai είναι όταν αυτό βρίσκεται σε ενεργό ανάπτυξη. Αν η μεταφύτευση πήγε καλά θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε το δέντρο να αναπτύσσεται δυναμικά ξανά,  μέσα σε μια περίοδο 2-6 εβδομάδων,  αναλόγως του είδους και των εξωτερικών συνθηκών. Μόλις το δέντρο κάνει καλές προσθήκες ανάπτυξης είναι η σωστή στιγμή για να ξεκινήσει η λίπανση.  Προσθέτοντας λίπασμα σε ένα δέντρο που ακόμη δεν έχει ενεργοποιηθεί την άνοιξη ή αναπτύσσεται καχεκτικά ή ακόμη είναι στρεσαρισμένο εξ αιτίας εξωτερικών παραγόντων, το μόνο που θα πετύχουμε είναι να προσθέσουμε περισσότερο stress.

 

Πώς διαχειριζόμαστε άρρωστα και καχεκτικά δέντρα

  Λέγεται πως οι λόγοι που τα bonsai παρουσιάζουν προβλήματα είναι όσοι και τα δέντρα που επηρεάζονται. Εδώ θα αναφερθούμε σε αυτό, επειδή ορισμένα κοινά προβλήματα σχετίζο¬νται με θέματα μεταφυτεύσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις η μεταφύτευση μπορεί να είναι η λύση στο πρόβλημα, ενώ σε άλλες όχι.

  Πριν αποφασίσουμε να εκτελέσουμε μια μεταφύτευση θα πρέπει πρώτα να εξετάσουμε κάθε πιθανότητα και να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε το ακριβές αίτιο του προβλήματος.

Μεταφυτεύοντας ένα ασθενικό και αδύναμο δέντρο προσθέτουμε ακόμη μια προσβολή στον τραυματισμό και αυτό μπορεί να ωθήσει το δέντρο στα όρια του. Ορισμένα προβλήματα μεταφύτευσης μπορούν να ξεπεραστούν απλά με την αλλαγή στη ρουτίνα φροντίδας του δέντρου και αυτό να δώσει χρόνο στο δέντρο να ανακάμψει πριν εκτελέσουμε την μεταφύτευση.


  Οι πιο κοινές καταστάσεις που προκαλούν πρόβλημα στα δέντρα bonsai έχουν να κάνουν είτε με πολύ λίγο, είτε με πάρα πολύ νερό στο υπόστρωμα των δέντρων. Το πάρα πολύ νερό είναι εύκολο να εντοπισθεί. Σκούρο μαύρο χρώμα υποστρώματος και γυαλιστερή άλγη στην επιφάνεια του pot είναι κύρια σημάδια υπερβολικής κατακράτησης και  παρουσίας νερού.


  Σε αυτή την περίπτωση, αν είναι εποχή μεταφυτεύσεων και το δέντρο έχει κάποιο επίπεδο σθένους, μπορούμε να προχωρήσουμε στην μεταφύτευση. Αν η εποχή δεν είναι η κατάλληλη το δέντρο μπορεί να βοηθηθεί μειώνοντας τη συχνότητα των ποτισμάτων. Επίσης, θα πρέπει να απομακρύνουμε την άλγη από την επιφάνεια του υποστρώματος και να το χαλαρώσουμε με κάποιο τρόπο, ίσως κάνοντας κάποιες κάθετες τρύπες με ένα λεπτό ξύλο. Αυτό θα βοη¬θήσει την είσοδο αέρα με το πότισμα.


  Το άλλο επίσης πολύ κοινό πρόβλημα είναι το υπερβολικά ξηρό υπόστρωμα. Αυτό δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί. Συχνά η επιφάνεια φαίνεται υγρή και πιθανότατα έχει και ένα ωραίο πράσινο moss (βρύα) να αναπτύσσεται πάνω της. Αλλά αν ένα δέντρο έχει αναπτύξει μεγάλη ποσότητα ριζών μέσα στο δοχείο, οι ρίζες αυτές ανεβαίνουν προς τα επάνω δημιουργώντας μια θολωτή επιφάνεια που φαίνεται να στραγγίζει καλά. Αυτό που συμβαίνει όμως σε αυτή την περίπτωση είναι ότι το νερό τρέχει γρήγορα προς την βάση του pot και εξαφανίζεται κάτω από τις ρίζες.

 

  Με την πάροδο του χρόνου θα δημιουργηθεί ένας πυρήνας υποστρώματος γύρω από τον κορμό, που θα είναι τελείως αποξηραμένος, καθώς το δέντρο θα παλεύει να φτάσει στο λεπτό στρώμα υγρασίας που παραμένει στην κάτω περιοχή του pot και της ριζόσφαιρας. Σε αυτή την περίπτωση καμία ανάπτυξη δεν είναι δυνατή. Μια προσωρινή λύση είναι να ανοιχτούν κάποιες τρύπες στο κέντρο της ριζόσφαιρας και να χαλαρωθεί επίσης η επιφάνεια του υποστρώματος, όπως κάναμε και στην προηγούμενη  περίπτωση.

  Εάν είμαστε πεπεισμένοι ότι το δέντρο μας υποφέρει από προβλήματα στην περιοχή των ριζών και δεν είναι κατάλληλη η εποχή για μεταφύτευση, υπάρχει ακόμη μια προτεινόμενη δράση με καλά συνήθως αποτελέσματα.

 Βγάζουμε το δέντρο από το δοχείο του και χρησιμοποιώντας μόνο τα δάχτυλα των χεριών μας προσπαθούμε να χαλαρώσουμε λίγο την ριζόσφαιρα πιέζοντας και τραβώντας την προς τα έξω με απαλές κινήσεις, χωρίς όμως να την διαλύσουμε. Στη συνέχεια τοποθετούμε το δέντρο σε ένα μεγαλύτερο και βαθύτερο δοχείο συμπληρώνοντας γύρω με ένα καλής ποιότητας αεριζόμενο υπόστρωμα. Ποτίζουμε καλά και τοποθετούμε το δέντρο σε ένα φω-τεινό προστατευμένο σημείο.  

  Δεν ποτίζουμε αν το υπόστρωμα δεν έχει προηγουμένως στεγνώσει και δεν λιπαίνουμε αν δεν δούμε ξανά σημάδια ικανοποιητικής ανάπτυξης.

  Στη συνέχεια, ανάλογα με την ευρωστία του δέντρου, το καλύτερο θα ήταν να αφήσουμε το δέντρο στην ησυχία του μέσα στο μεγαλύτερο δοχείο που το τοποθετήσαμε για ένα, δύο ή περισσότερα χρόνια, μέχρι να ανακάμψει τελείως. Μόλις γίνει αυτό, η μεταφύτευση μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια και το δέντρο να τοποθετηθεί σε ένα πιο κατάλληλο pot.

 

Πηγές
sciencedirect.com
kaizenbonsai.com
wikipedia.org
dengarden.com
evergreengardenworks.com

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση